Het Topstukkendecreet van de Vlaamse Gemeenschap
gaat over de bescherming van roerend cultureel erfgoed
dat voor de Vlaamse Gemeenschap in Vlaanderen bewaard
moet blijven, omwille van zijn bijzondere
archeologische, historische, cultuurhistorische,
artistieke of wetenschappelijke betekenis. Met dat doel
wordt een lijst opgesteld van zeldzame en onmisbare
cultuurgoederen. Voor deze topstukken gelden
beschermingsmaatregelen inzake fysische ingrepen.
De 63 papkommen uit de collectie van het Museum
Maagdenhuis in de Lange Gasthuisstraat te Antwerpen zijn
de eerste aardewerken stukken die een plek krijgen op
deze Topstukkenlijst (1).
Al deze kommen werden volgens eenzelfde basispatroon
ontworpen: ze hebben de vorm van een halve bol die op
een lage standring rust en zijn voorzien van twee
doorboorde drielobbige handvaten. Op de bovenzijde van
deze polychrome papkommen is tinglazuur aangebracht, de
onderzijde is bedekt met loodglazuur. De versiering van
de binnenzijde is steeds een medaillon met de
voorstelling van een vrouwen- of mannenbuste of met de
afbeelding van de Madonna met het Jezuskind. Elk
medaillon is omringd door een geschilderde rand van
geometrische motieven of gestileerde bloemen. De huidige
stand van kennis situeert de productie van deze stukken
in het laatste kwart van de 16de eeuw en schrijft het
schilderwerk toe aan Michiel Nouts. (2)
Deze erkenning als topstukken van het Vlaams roerend
erfgoed is de aanleiding voor een hernieuwde studie van
deze uitzonderlijke collectie die zal worden aangevat in
het najaar van 2011. Het onderzoek zal worden uitgevoerd
door Leon Geyskens en Frans Caignie, in nauwe
samenwerking met Daniël Christiaens, senior curator van
het Museum Maagdenhuis. De studie van de 63 papkommen
zal worden geplaatst in een ruimere context met
archeologische vondsten uit de Antwerpse bodem en aan
Antwerpen toe te schrijven stukken in andere collecties.
Lees meer op:
Belgisch Staatsblad
Museum Maagdenhuis
Curator in the spotlight
(1) Belgisch Staatsblad, 29.04.2011: “Voorlopige opname
van een verzameling roerende goederen in de lijst van
het cultureel erfgoed van de Vlaamse gemeenschap”
(2) uit: Daniel Christiaens, Ceramiek, Museum
Maagdenhuis, Openbaar Centrum voor Maatschappelijk
Welzijn, 1994.